Echtgenoot Mata Hari had ook een Leeuwarder verleden

Een opmerkelijke bijvangst werd onlangs gedaan tijdens de voorbereidingen van Open Joodse Huizen in Leeuwarden. Jan Faber van het HCL trof tijdens een onderzoekje naar de bewoningsgeschiedenis van het pand Bij de Put 13 de naam Rudolph Mac Leod aan. Tot nu toe was volledig onbekend dat deze latere echtgenoot van Mata Hari een Leeuwarder verleden had.

Inschrijving bevolkingsregister van het gezin Mac Leod in 1860 op het adres Bij de Put I 245 (tegenwoordig nr. 13)
Inschrijving bevolkingsregister van het gezin Mac Leod in 1860 op het adres Bij de Put I 245 (tegenwoordig nr. 13)

Uit het bevolkingsregister uit de periode 1859-1876 deed blijken dat nummer 13 (toen nr. 245 in wijk I) tussen 1860 en 1862 werd verhuurd aan kapitein John Brienen Mac Leod,  beroepsmilitair en op 11 februari 1825 te Kampen geboren. Hij kwam daar wonen met echtgenote Dina Louisa Baronesse Sweerts de Landas en hun twee kinderen Rudolph (1856-1928) en Louise Jeanne (1857-?). Ze hadden zich op 1 mei 1860 vanuit Bergen op Zoom gevestigd in Leeuwarden, waarnaartoe vader John waarschijnlijk was over geplaatst om te dienen bij het 8ste Regiment Infanterie.

Uiterst links Bij de Put 13 in 1927.
Uiterst links Bij de Put 13 in 1927.

Het gezin Mac Leod  verhuisde in maart 1862 naar het Zuidvliet Wijk L huisnr. 151, alwaar ze nog tot 3 mei 1864 woonachtig bleven en vervolgens verhuisden naar Assen. Na 1876 is het oorspronkelijke pand aan het Zuidvliet gesloopt en vervangen door twee woningen, gescheiden door een steeg en hernummerd als Zuidvliet 294 en 294a.

Margaretha Geertruida Zelle (Mata Hari) and Rudolph Mac Leod in gelukkiger tijden. Foto: Wikipedia.
Margaretha Geertruida Zelle (Mata Hari) and Rudolph Mac Leod in gelukkiger tijden. Foto: Wikipedia.

Zonder hier al te diep op de persoon van Rudolph Mac Leod in te gaan – er is genoeg over hem te vinden op internet - kan worden gesteld dat onze beroemde stadgenote Margaretha Geertruida Zelle (Mata Hari) en haar latere echtgenoot Rudolph tijdens hun slechts 7 jaar durende huwelijk toch minimaal één gemeenschappelijk gespreksthema moeten hebben gehad waarin ze zich beiden moeten hebben kunnen vinden, en wel hun jeugdherinneringen aan dat ‘smoute stadsje’ Liwwadden in patria! Overigens zijn ze elkaar nooit tegengekomen in Leeuwarden. In 1864 was Margaretha nog niet geboren.

Het in 1895 aangewakkerde liefdesvuur tussen beide tortelduifjes was trouwens al snel gedoofd. MacLeod schreef in 1899 in een brief aan zijn zuster Frieda over zijn huwelijk met Zelle: ‘Als ik maar geld had om ze af te kopen, want daar doet het beest alles voor.... Als ik eerst van het lijk af kon komen, dan was ik een rijk man, maar vat op zich geven, zodat je de wet kunt inroepen, doet ze niet. Ik houd het soms haast niet uit met het beest in huis, maar wat moet je doen om er af te komen? Met of zonder schandaal, dat kan mij niet schelen’.

Bij de Put 13 is a.s. zondagmiddag (deels) opengesteld voor publiek tijdens Open Joodse Huizen (zie https://historischcentrumleeuwarden.nl/laatste-nieuws/2023-vijfde-editie-van-open-joodse-huizen). 

Meer over de geschiedenis van Bij de Put 13 en Mac Leod in Leeuwarden wordt gepubliceerd in het volgende nummer van het tijdschrift Leovardia.

Terug