Exposities HCL


het verhaal van Leeuwarden
| portrettengalerij | schatkamer | wisselexposities | archeologisch steunpunt | verwachte exposities | exposities elders

Het verhaal van Leeuwarden

Met deze historische presentatie kunt u kennismaken met duizend jaar geschiedenis van de stad Leeuwarden. Dat kan op verschillende manieren. De multitouchtabel biedt u een interactieve kaart van Leeuwarden. Aan de wanden en in de vitrines en de lades treft u een groot aantal schilderijen, archiefstukken en andere voorwerpen aan, die een chronologisch verhaal vertellen van grote en kleinere gebeurtenissen die de identiteit van het tegenwoordige Leeuwarden hebben bepaald. Maar ook zonder systematische kennisname van het verhaal van Leeuwarden, valt er voldoende te genieten. Een vluchtige blik op het mooie of curieuze materiaal zal al een indruk achterlaten van iets kostbaars, de moeite van een volgend bezoek meer dan waard. Download hier de tweetalige flyer (Ned./Eng.) met betrekking tot 'Het Verhaal van Leeuwarden'.

De interactieve kaart van Leeuwarden, als nieuw onderdeel van de permanente expositie 'Het Verhaal van Leeuwarden'.
De interactieve kaart van Leeuwarden, als nieuw onderdeel van de permanente expositie 'Het Verhaal van Leeuwarden'.

 Het Verhaal van Leeuwarden is opgezet voor een uiteenlopend publiek. Een paar tips voor een vruchtbare gang door de presentatie vindt u hieronder.

1. Leeuwarden op de kaart
De grote multitouchtafel in het midden van de ruimte toont Leeuwarden op de kaart. Ontdek hier meer over de vele bijzondere plekken in de stad aan de hand van filmpjes, foto's, teksten, oude stads­plattegronden, tekeningen en prenten.

2. Wanden en vitrines: de getuigen van het verleden
Aan de wanden en in de vitrines vertellen de schilderijen, tekeningen, boeken, archiefstukken en andere historischevoorwerpen alle hun verhaal van de Leeuwarder geschiedenis. Bij elk object helpt een tekstbordje met titel en datering u bij uw eerste oriëntatie op weg. Zo kunt u het Leeuwarder verleden op zich laten inwerken.

Als u meer wilt weten, kunt u in de negen tekstboekjes terecht die verspreid over de tentoonstelling op de vitrines zijn bevestigd. Deze bladerboekjes bevatten elk een algemene inleiding bij de betreffende periode, en nadere toelichtingen op de tentoongestelde objecten. Alles bijeen tekent zich in deze teksten een kroniek af van de hele Leeuwarder stadsgeschiedenis.

Maar in deze kroniek zijn ook enkele terugkerende thema's verwerkt. Zo wordt het gemeenschapsgevoel in de stad door de eeuwen heen gevolgd, zoals dat bijvoorbeeld naar voren komt in de veranderende manier waarop wetsovertreders werden gestraft. Maar ook tekent de maatschappelijke betrokkenheid zich af in de verhouding tussen de bevolking en haar machthebbers en in de symbolen van de stedelijke trots. Een ander hoofdthema vormen de relaties van Leeuwarden met de verre en met de nabije buitenwereld. Met name wordt de verhouding tot het gewest Friesland belicht, waarbinnen de stad altijd een (zeer) bijzondere positie ingenomen heeft.

3. Verdieping
Vanuit de bladerboekjes wordt op een aantal plaatsen verwezen naar een beeldscherm, of naar een van de 27 laden. Deze verwijzingen zijn interessant voor bezoekers die nog weer wat dieper de Leeuwarder geschiedenis in willen duiken.

Het eerste beeldscherm (links om de hoek) geeft u een goede introductie op het Verhaal van Leeuwarden. De twee volgende beeldschermen vertonen - in een continue voorstelling - filmpjes waarin met moderne virtuele technieken locaties uit het Leeuwarder verleden worden verbeeld. Het eerste - ruim zeven minuten durende - filmpje betreft het kloostercomplex van de Dominicanen, met de bijbehorende ‘Grote' kerk, dat voor de jaren 1300 en 1575 van binnen en van buiten is gereconstrueerd. Het tweede filmpje vertelt in zes minuten het verhaal van een marktdag in 1680, op het centrale stadsplein de Brol. Op het laatste beeldscherm kunt u kiezen uit een paar authentieke filmfragmenten van bijzondere historische evenementen in de stad, zoals de aankomst van de Elfstedentocht van 1941 en de val de spits van de Bonifatiustoren in 1976. Ook wordt een passage vertoond uit een vlak na de Bevrijding in april 1945 nagespeelde scène van de Luisterpost, over het afluisteren door het Verzet van de Duitse bezetter in het Burmaniahuis.

Wie de lades opent stuit telkens op een nieuwe schat. Aan de hand van (meestal) originele archiefstukken wordt hier steeds een belangrijke of typerende historische gebeurtenis of ontwikkeling in de stad thematisch nader uitgediept. Het is de bedoeling dat u na raadpleging zo'n lade zorgvuldig weer sluit.

Zie hier voor een korte samenvatting van Het Verhaal van Leeuwarden.

Portrettengalerij

Mata Hari, Saskia van Uylenburgh, sir Lawrence Alma Tadema, Geert Mak en Jan Jaap van der Wal maken deel uit van de om en nabij vijftig (wereld)beroemde en bekende Leeuwarders uit heden en verleden die zijn vereeuwigd in een meterslange portretten­ galerij. Een digitale presentatie aan de wand vertelt het levensverhaal van deze Leeuwarders. Aanvullingen en suggesties zijn welkom, bijvoorbeeld via de computer in de tentoonstellingsruimte of via de facebookpagina Leeuwarder Portrettengalerij.

Schatkamer

De ondergrondse Schatkamer van het HCL is in 2009 officiëel geopend door Geert Mak. Dit showdepot, dat vooral voor het onderwijs bedoeld is, is ingericht door Tinker Imagineers uit Utrecht, experts in museale concepten. In februari 2015 werd na maanden van herinrichting de vernieuwde schatkamer weer geopend voor het publiek. Er zijn opmerkelijke voorwerpen en documenten tentoongesteld, die men anders nooit te zien krijgt. Aan de hand hiervan worden belangrijke gebeurtenissen en personen uit de canon van de Nederlandse en Friese geschiedenis belicht. Zo is er bijvoorbeeld een vitrine met het thema 'Opkomst van steden', waar o.a. een oorkonde uit 1427 ligt, een van de oudste archiefstuken van het HCL, waarin bevestigd wordt dat Leeuwarden stadsrechten heeft. Ook is er een vitrine gewijd aan de Eerste Wereldoorlog en aan Mata Hari, met onder andere een rapport uit haar middelbare schooltijd. Ook de kampioensschaal van voetbalclub Cambuur uit 2013 is in de schatkamer te zien. Verder onder meer een schilderij van de Wirdumerpoort, bijzondere stadsplattegronden en een 16e eeuwse loketkast.
De schatkamer is alleen op afspraak open voor rondleidingen van groepen. Bij sommige gelegenheden is de schatkamer vrij toegankelijk, zoals tijdens de kinderactiviteiten in de voorjaarsvakantie en tijdens het UIT-festival.


Wisselexposities

Vanaf 27 januari a.s. in het HCL te zien:

Leeuwarden. De mooiste stadsgezichten 1600 tot nu

 

635-expo-de-mooiste-stadsgezichten

 

 


LIWWADDERS!

Our present, past and future. What’s yours?

30 maart – 28 oktober 2018
7 dagen per week / ma-vr 11.00-17.00 uur / za-zo 13.00-17.00 uur

Expo-Lan-fan-Taal-Liwwadders

In Leeuwarden wordt naast het Fries en vele andere talen ook het stadsdialect Liwwadders gesproken. Het is meteen de naam van het drijvende paviljoen dat aan de rand van de Prinsentuin in de stadsgracht ligt.

De subtitel Our past, present and future. What’s yours? geeft aan waar het in het paviljoen om draait: de identiteit van (de gemeente) Leeuwarden en haar bewoners. In de expositie komen verhalen van Liwwadders uit heden, verleden en toekomst samen. Maak kennis met ons DNA, onze identiteit. En vraag je af: wat is die van mij? Komst eefe sien?

In een expositie ga je op reis door de tijd en leer je de Liwwadders van vroeger kennen. Zoals een terpbewoner uit de eerste eeuw, burgemeester Adje Lamberts die in 1580 de Spanjaarden uit Leeuwarden verjoeg en natuurlijk Saskia van Uylenburgh, de vrouw van de wereldberoemde schilder Rembrandt van Rijn! Hoe klonk hun taal? Wat hield hen bezig?

Ook Liwwadders van nu vertellen over hun ‘DNA’. Wat verbindt hen met de stad? Wat hebben zij in hun buisje gestopt dat verwerkt is in het DNA-kunstwerk van kunstenaars Hein de Graaf en Joop Swart in het Stadskantoor? Test je kennis over Leeuwarden, leer Liwwadders spreken en luister naar de mooiste Liwwadder liedjes. En eindig met een boodschap voor de toekomst, die je in het paviljoen kunt achterlaten.

Liwwadders is een expositie van Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) tijdens  Leeuwarden-Fryslân 2018 Culturele Hoofdstad van Europa. Liwwadders werkt nauw samen met DNALWD2018 en is onderdeel van het provinciale project Lân fan Taal, dat rondom het HCL een talentuin inricht waarin diverse partners exposities en activiteiten rondom taal organiseren.

logo-hcllogo Lân fan taallogo dna Leeuwardenlogo



Archeologisch steunpunt

Vondsten van amateur-archeologen in vitrines Archeologisch Steunpunt

De beide vitrines in het archeologisch steunpunt zijn sinds begin juli 2016 gevuld met vondsten van leden van de werkgroep archeologie van de Leeuwarder Historische Vereniging Aed Levwerd.  Het merendeel van de vondsten is afkomstig uit de gemeente Leeuwarden.  De laatste jaren zijn met name in het uitbreidingplan De Zuidlanden veel vondsten gedaan, die dateren uit de periode rond het begin van de jaartelling. In het gebied bevinden zich veel terpen, waarvan er enkele professioneel zijn onderzocht. Door het vele grondwerk ten behoeve van huizenbouw en het graven van sloten konden vele losse vondsten worden gedaan.

Ook de grond die vrijkwam bij de bouw van het nieuwe winkelcentrum Zaailand en de aanleg van een parkeergarage aan het Nieuwstraatje bevatte veel mooie gebruiksvoorwerpen uit vroeger tijden.

In de ruime omgeving van Leeuwarden werden met behulp van de metaaldetector vele munten, mantelspelden, een scheepspasser, een schoengesp, een babyrammelaar en een zegelstempel aan de bodem onttrokken.

Een paar jaar geleden bracht Johannes de Groot zijn collectie bodemvondsten onder bij het Historische Centrum Leeuwarden. Een deel van zijn collectie, afkomstig van het Gouverneursplein in Leeuwarden, is in de vitrines te zien.

 Archeologie Haniakwartier vitrine Steunpunt

 
Verwachte exposities



Exposities elders

Pier Pander Museum

Dirk van Erp (1862-1933). Leeuwarder koperkunstenaar made in America

635-Affiche-expo-dirk-van-erp

Rotterdam 1890: De Leeuwarder Dirk van Erp gaat aan boord van het stoomschip De Zaandam met eindbestemming New York. Hij laat een bewogen leven achter zich en is vastbesloten een frisse start te maken in het land van de onbegrensde mogelijkheden. Op dat moment kan hij nog niet vermoeden hoe ver de mogelijkheden voor hem zullen reiken.

Dirk van Erp wordt in 1862 in Leeuwarden geboren en groeit op in een groot katholiek gezin. Vader Willem is koperslager van beroep en heeft een koperslagerij aan de Nieuwestad. Dirk leert het vak van zijn vader, wellicht met het idee in de toekomst de zaak over te nemen.

Maar het loopt anders. In 1881 komt de dan 19-jarige Dirk in de problemen. Hij raakt op het verkeerde pad, wordt opgepakt en verdacht van geldafpersing en betrokkenheid bij diefstal. Hij wordt schuldig bevonden en veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf in de Bijzondere Strafgevangenis te Leeuwarden, tegenwoordig bekend als de Blokhuispoort.

Een aantal jaren na zijn vrijlating besluit hij het geluk elders te zoeken en vertrekt naar Amerika. Via omzwervingen vestigt hij zich uiteindelijk aan de westkust, in San Francisco en sticht daar een gezin. Het lijkt alsof Dirk al zijn schepen achter zich heeft verbrand, maar zijn beroep blijft hij trouw.

In 1908 opent Dirk de Copper Shop in Oakland, nabij San Francisco en exposeert hij zijn werk in verschillende galeries. Zijn werk is tweemaal te zien op de grote internationale Wereldtentoonstelling, in 1909 in Seattle en in 1915 in San Francisco. Hij ontwikkelt zich tot een zeer succesvol koperkunstenaar. In de Verenigde Staten krijgt hij veel naamsbekendheid; hij is een vooraanstaand lid van de Arts and Crafts Movement, een beweging die stond voor traditioneel, handgemaakte ambachtskunst. Zijn oeuvre bestaat uit vele koperen vazen, lampen en andere objecten die vandaag de dag nog zeer gewild zijn onder verzamelaars in met name de Verenigde Staten.

Leeuwarden 2018: Dirk van Erp, een van de grootste koperslagers van Amerika, keert terug naar zijn geboortestad.

Voor het eerst is het werk van Dirk van Erp te zien in Nederland, in het Pier Pander Museum. Pander en Van Erp zijn naast tijdgenoten en collega’s, beide Friese emigranten van eenvoudige komaf die uitgroeiden tot succesvolle kunstenaars.

Terug