In 1787 werd Jirnsum als volgt beschreven in de ’Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden; veertiende deel; vervattende het vervolg der beschryving van Friesland’.

“Irnsum: Hier is eene neerige buurt, door welke de meergemelde rydweg naar de Schouw loopt; en in het Oosten naby deeze buurt heeft men het algemeene vaarwater der groote schepen, die van Leeuwarden, door de Lemmer of Stavoren, naar andere Provincien willen. De kerk deezes dorps is geheiligd aan St. Markus, en de stemdraagende plaatsen, onder hetzelve behoorende, zyn 24 in getal. Verscheiden buurten van naame behooren ‘er insgelyks toe: want behalven de eigenlyk gezegde Kerkbuurt, die niet zeer groot is, en de reeds gemelde aanzienlyke buurt, ten Oosten van de Kerk, vindt men ‘er, in ’t Zuiden, de buurtjes Vierhuizen, Abbenwier, met de daarby gelegen Abbenwierster zyl, Foutebuuren en ’t huis de Winkel, niet verre van de Schouw; alwaar, in den jaare 1672, eene Schans werd aangelegd, om den Munsterschen den weg naar Leeuwarden af te snyden. Ten Noordoosten deezes dorps heeft men de Irnsumer zyl, alwaar de zogenoemde riviertjes de Grouw, Muzel en Boorn by elkanderen komen. Deze zyl is eene uitwatering van Oostergo, door welke hetzelve zyn water in de Zevenwouden, door twee, zich derwaards openende, vloeddeuren, kan lossen. Doch als het water in de Wouden hooger is  dan in Oostergo, zo sluiten zich die deuren vanzelfs, en beletten den terugloop in Oostergo; beweerende dit kwartier, van ouds het recht bezeten te hebben, om door deeze zyl zyn water te mogen lossen, zonder iets te rug te ontvangen. Voorts loopt van Irnzumerzyl Zuidwaards de Leppedyk, door Utingeradeel, en deeze belet den loop van het Woudwater in Ydaarderadeel. De Stad Leeuwarden bezit de gerechtigheid zo van deeze Zyl als van de Schouw, en verpacht derzelver voordeelen.”

Jirnsum, op grote afstand herkenbaar door de grootste FM-zender in Nederland. Een dorp, gelegen in het midden van Friesland, aan de rivier de Boarn. De Boarn (vroeger genoemd: Bordine, Borne of Burdine) is een natuurlijke waterstroom die er al loopt vanaf onze jaar¬telling en waarschijnlijk al ver daarvoor. Jirnsum is een heel oud dorp, want plaatsnamen die eindigen op ‘werd’ of ‘um’ (=heem) zijn ontstaan in de 7e of 8e eeuw. Jirnsum betekent waarschijnlijk Earn-heem of Earn-um, het grondgebied van iemand met de naam Earn.

In 1399 wordt Jirnsum voor het eerst schriftelijk genoemd. In 1476 schrijft men Yrnesum en Yrnsum. Door een raadsbesluit van de gemeente Boarnsterhim tot invoering van officiële Friese plaatsnamen wordt vanaf 1 februari 1989 de naam Jirnsum gebruikt.

Jirnsum. Foto: Google Streetview, 2010
Jirnsum. Foto: Google Streetview, 2010: klik op de foto voor een digitale verkenningstocht!

De eerste bewoners leefden op een terp. Het kerkhof op Tsjerkebuorren is het enige wat er nog van is overgebleven. Later ging men wonen aan de Boarn. Door uitbreidingen, het aanleggen van sportvelden, industrieterrein, de rondweg en de dorpsvernieuwingen, heeft het dorp zich in de vorige eeuw ontwikkeld tot een plaats waar het prettig wonen is en waar velen werk vinden in de industriële en recreatieve sector. Centraal in het dorp staat de supermarkt (Attent), een belangrijke voorziening voor de bewoners, maar die ook vanaf de Boarn is te bereiken.

Naast de kern van het dorp heeft Jirnsum een prachtig buitengebied dat in het zuiden wordt begrensd door het Prinses Margrietkanaal, in het oosten door de Boarn en in het noorden door de Moezel. Op de locatie Bangma zijn negen vrijstaande woningen gebouwd, waarvan de meeste aan een aftakking van de Boarn staan. In het dorpshuis ‘It Kattehûs’ – een  multifunctionele gebouw - is plaats voor peuters, tussenschoolse kinderopvang, jeugd, ouderenopvang, verenigingen enzovoort. Jirnsum is een dorp dat leeft. De bevolking is betrokken bij haar leefomgeving en actief in het sport- en verenigingsleven. De horeca biedt voldoende mogelijkheden voor vertier.

De ligging aan het water is belangrijk voor het dorp, zowel voor de werkgelegenheid als voor de recreatie en kan een belangrijk item zijn voor de toekomstige ontwikkelingen in Jirnsum. Inmiddels is het woningbouwplan Molehiem, wonen aan het water, aan de Boarn, voor wat betreft de voorbereidende werkzaamheden van start gegaan.
 
Plaatselijk Belang Jirnsum
Secr.: K. Stornebrink
Rijksweg 41
9011 VA JIRNSUM
Tel.: (0566) 602060
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.


Links:

Beschrijving op Wikipedia
Historie van Irnsum of Jirnsum
Website Jirnsum

Terug

 

In 1787 werd Grou als volgt beschreven in de ’Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden; veertiende deel; vervattende het vervolg der beschryving van Friesland’.

Laat achttiende-eeuwse gravure van Grouw naar een tekening van J. Bulthuis
Laat achttiende-eeuwse gravure van Grouw naar een tekening van J. Bulthuis

"Grouw, of Grouwerga, zyn naam hebbende van de rivier of vaart Grouw, is een groot en vermogend dorp liggende byna rondom in het water; waarom men hier voorheen met geene rydtuigen af of aan kon komen. Doch voor niet veele jaaren heeft men van hier, midden door moerassige gronden, eenen rydweg aangelegd, die van eene genoegzaame hoogte is, en op den Irnzumer Rydweg uitkomt. Wanneer men zich Friesland, met afsnydinge der uitsteekende hoeken als rond verbeeldt, zal Grouw ‘er genoegzaam het middelpunt van zyn. De buurt, rondsom de kerk, is zeer groot, en verdient wel den naam van een vlek, zynde onder de huizen verscheidene, die meer dan gemeen zyn, en door vermogende lieden bewoond worden. Ook vindt men hier eene met steenen gevloerde Beestemarkt, eene openbaare Waag en Windkoornmolen. De omtrek des dorps is aan de grootte der buurt evenredig, en bevat 71 stemdraagende plaatsen, waar onder weleer veele Adelyke Staten waren, op welke voor deezen, naar rang, jaarlyks het Grietmans Ampt viel: dus was in 1438 hier Grietman Goverd Asinga, wegens Asinga State, en op een’ anderen tyd Bokke Uthsma, wegens Uthsma State, weleer in ’t Zuidereind, eene buitenbuurt van dit dorp, aan de Hania sloot gelegen, waar van de wier nog overig is. Ten Zuiden van Grouw liggen nog de buurten Gotum en Pean; ten Oosten Zytjebuuren; ten Noordoosten Meinertsbuuren; en ten Noordwesten Roorda State, van ouds eene schoone huizing en hoving, op welke Abraham en Karel Roorda, in voortyden beide Grietmannen van dit deel, hun gewoon verblyf plagten te houden. In den jaare 1496 werd Wybe Jarichs, Heerschap te Grouw, hier op het kerkhof omgebragt door de Leeuwarders, om dat hy hun geslagen vyand was; doch deeze manslag bleef niet ongewroken: want het gemeene volk van Grouw, op een’ vrolyken nieujaars avond, acht burgers van Leeuwarden te Irnsum bezettende, sloeg die alle dood.”

Grou was de hoofdplaats van de voormalige gemeente Boarnsterhim. Het oude gedeelte is een typisch waterdorp, gelegen op een terp die omstreeks het jaar 1000 werd verhoogd. Vanuit een dorp van vissers en schippers is Grou uitgegroeid tot een welvarend dorp met industrie, vele kleine bedrijven gericht op de watersport, recreatie en forensisme.

Bekijk hieronder de video van Jeroen Korthuis van Facebook-pagina ‘Friesland in Vogelvlucht’. Hij ‘schoot’ in september 2016 met zijn drone het dorp van boven. Hij nam uren aan videomateriaal op, maar monteerde dat terug tot bijna 6 minuten. ‘Grou zoals u het nog nooit eerder zag!’, aldus Korthuis. Gaat u er maar eens rustig voor zitten!

Grou is tevens het centrum van Friese, culturele activiteiten. Rond het Sint Piterfeest op 21 februari (in plaats van Sinterklaas) is een traditie opgebouwd met Friese sprookjes, uitgifte van boekjes en cd´s en dvd´s. De Krite Grou ontplooit vele activiteiten op cultureel gebied. De Stifting Grou tracht elementen van het oude Grou te bewaren.

De Sint Piterkerk met zadeldaktoren (12e eeuw) is karakteristiek, evenals het eerdere raadhuis, een ontwerp van de architect Kropholler en versierd met beeldhouwwerken van Tjipke Visser en Pier Pander en vele spreuken.

In het voormalige raadhuis is ‘Museum Hert fan Fryslân’ gevestigd. Bij de ingang van het Wihelminapark staat een borstbeeld van Dr. Eeltsje Halbertsma, bekende Grouster dorpsdokter, dichter en schrijver. Samen met zijn broer Joast, dominee te Deventer en Tsjalling, koopman te Grou schreef hij het bekende boek ‘Rimen en Teltsjes’, een verzameling van Friese gedichten en verhalen.

Grouw. Foto: Google Streetview, 2010
Grou. Foto: Google Streetview, 2010: klik op de foto voor een digitale verkenningstocht!

De oude dorpskern van Grou is beschermd dorpsgezicht. ‘s Zomers staat in Grou de zeilsport centraal. Zeilwedstrijden worden georganiseerd door de Koninklijke Zeilvereniging ‘Oostergoo’, Koninklijke Watersportvereniging ‘Frisia’ en de vereniging Grouwster Watersport ‘GWS’. Zeer bekend is de GWS-schouw. 

Het grootste evenement is ongetwijfeld het jaarlijkse Skûtsjesilen. De eerste wedstrijd van de competitie om het kampioenschap tussen de 14 skûtsjes van de SKS wordt traditioneel in Grou gehouden.


Pleatslik belang Grou
Secr. F.D. Bijlstra-Visser
Abbema 1
9001 GH Grou
Tel.: (0566) 62 17 21
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Links:

Terug

 

In 1787 werd Reduzum als volgt beschreven in de ’Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden; veertiende deel; vervattende het vervolg der beschryving van Friesland’.

Laat 18de-eeuwse gravure van Roordahuizum naar een tekening van J. Bulthuis
Laat 18de-eeuwse gravure van Roordahuizum naar een tekening van J. Bulthuis

“Roordahuizum, anders Rauwerdahuizen genaamd, is een maatig groot dorp, zoo ten opzigte va  uitgebreidheid, als van kerkbuurt en inwooners. Hier onder behooren 28 stemdraagende plaatsen, en verscheiden Edele Staten, als Twixel, Tjerksma en Tjepma, gelyk ook de buurt Tzjinzerabuuren, haar naam hebbende van de state Tzjinsera.”

Reduzum (voorheen Rorthahusum, Rauwerdahuizum, Roordahuizum) is als terpdorp ontstaan aan de boorden van de vroeger Middelzee. Heel bekend was het dorp van veehouders en boerenfeinten om het Grand hotel ‘De Trije Romers’ langs de weg van Leeuwarden naar Sneek. Nog drukker met dilligences werd het daar toen deze weg iets werd omgelegd naar de tegenwoordige Snekerhoek en vandaar werd doorgetrokken naar Zwolle. Door de centrale ligging en de sterke betrokkenheid van het dorp met de boerenstand werd in dit hotel in 1879 het Fries Rundvee Stamboek alsmede het Fries Paarden Stamboek opgericht. Kort daarop stichtten enkele veehouders en landeigenaren de coöperatieve zuivelfabriek waarbij rond de eeuwwisseling een groot deel van de veehouders was aangesloten. Door schaalvergroting is de fabriek in 1962 weer gesloten. Sportief hebben de Redústers zich altijd enorm geweerd. Schaatsenrijden, aaisykjen, kaatsen, gymnastiek, volleybal, korfbal en tennis worden er sinds mensenheugenis intensief beoefend. Vooral de korfbalvereniging behaalde in de tweede helft van de twintigste eeuw grote triomfen op het hoogste niveau.
 
Het oudste gebouw in het dorp is de Nederlands Hervormde Kerk uit de 15e eeuw, misschien ontstaan als huiskapel bij het stamhuis van het geslacht Aytta. De kerk en de veel nieuwere toren (1878) zijn in 1983 gerestaureerd.

Reduzum. Foto: Google Streetview, 2010
Reduzum. Foto: Google Streetview, 2010: klik op de foto voor een digitale verkenningstocht!

Grote bekendheid kreeg het dorp in 1906 toen de sociaal erg bewogen dominee Benjamin Boers hier als predikant stond. Hij was een hartstochtelijk strijder voor de verheffing van de arbeidersklasse en voor de geheelonthouding. Door de geheelonthouders in dit voorheen rode, blauwe dorp werd, mede op zijn voorspraak, in die tijd het ook nu nog zeer bekende chauffeurscafé aan de Overijsselsestraatweg gesticht, de Blauwe Tent. Reduzum is de laatse jaren uitgebreid met een nieuwe woonwijk, bijna geheel aan open water gelegen. Door particulier initiatief is een jachthaven aangelegd met dertig ligplaatsen en is een verbinding gegraven van het Zwin naar de Zwette. Door de verbinding van deze historische wateren is het dorp zeer aantrekkelijk geworden voor de kleine pleziervaart.

De voortrekkersrol die Reduzum speelde op het gebied van experimenteel zelfbestuur, leidde er in 1995 toe dat het dorp als eerste in Fryslân een bepaalde vorm van zelfbeheer kreeg. Naderhand kregen ook andere kernen in Boarnsterhim dorpsbeheer. Al jaren exploiteert Dorpsbelang een windmolen, heeft de nieuwe basisschool een groot aantal zonnepanelen op het dak voor de energie--voorziening en doen enige particulieren mee aan een ‘zonneboilerproject’ van het energiebedrijf.

Doarpsbelang Reduzum
Secr.: mw. G. Smorenburg
Haedstrjitte 53, 9008 SN Reduzum
Tel.: (0566) 602164
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.


Links:

Dorpssite Reduzum - Friens
Facebookpagina Reduzum
Beschrijving op Wikipedia

Terug

 

In 1787 werd Friens als volgt beschreven in de ’Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden; veertiende deel; vervattende het vervolg der beschryving van Friesland’.

“Friens, weleer Freense, is een dorp van 13 stemmende plaatsen, onder welke men telt de oude state Beslinga, eene schoone gelegenheid met graften en cingels omringd; de laatste deezer familie, Jets Beslinga, was getrouwd aan Douwe Sytzama, Grietman deezer Grieneny in 1574, wiens nakomelingen nog heden deeze State bezitten. Voorts ligt het dorpje tusschen drie wateren beslooten, door sommigen rivieren genoemd, met naame de Grouw, de Muzel en ’t Zwin.”

De naam Friens is ontstaan uit Freense, later werd dit Freenigge. Het dorpje met zijn kerk, knus verscholen tussen het lommer, lag vroeger aan de kant van de Middelzee.

In de periode van 1620 - 1849 stond in het dorpje de stins van de families Beslinga en Sytzama. Het gebouw is verkocht en afgebroken. Alleen de dertien rouwborden in het kerkje en de grafkelders op het kerkhof herinneren nog aan de vroegere adel.

Friens. Foto: Google Streetview, 2010
Friens. Foto: Google Streetview, 2010: klik op de foto voor een digitale verkenningstocht!

Het dorpje ligt tussen de waterlopen Zwin en Moezel, temidden van een weelderige bomengroei, 500 meter aan de zuidkant van de Sneekerhoek, naast de grote weg. Dat is Friens, met z’n boerderijen, kerk, vee en weilanden.

Plaatselijk belang Friens
Secr. mw. A.C. Bergsma-Veenstra
Van Sytzamawei 2a
9009 XD Friens
Tel.: (0566) 602701
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.


Links:

Dorpssite Reduzum - Friens
Beschrijving op Wikipedia
Beslingastate te Friens

Terug

 

In 1787 werd Idaerd als volgt beschreven in de ’Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden; veertiende deel; vervattende het vervolg der beschryving van Friesland’.

“Ydaard, onderscheiden van Hydaard in Westergo. Dit is een klein dorp van maar 9 stemmen: behalven den rydweg heeft hetzelve een schipvaart, die, Oostwaards aan, in de Leeuwarder en Grouwster vaart uitkomt, en zich Westwaards voorby Roordahuizum naar Raard, en Zuidwaards met een tak naar Grouw strekt. De  state Friesma, in ’t Noorden gelegen, is het sieraad van dit dorp.”

Idaerd is een landelijk dorpje in hartje Fryslân. In de middeleeuwen was dit dorpje, waarvan de naam is afgeleid van Lede of Eda, hetgeen betekent terp of wier van lede, de hoofdplaats van de grietenij Edawerderadeel. Deze naam leefde voort in de naam van de voormalige gemeente Idaarderadeel.

Idaerd. Foto: Google Streetview, 2010
Het dorp Idaerd. Foto: Google Streetview, 2010: klik op de foto voor een digitale verkenningstocht!

Verder is van het verleden weinig overgebleven, want Friesmastate, de residentie van de Grietman, werd in 1882 afgebroken. Het goudleren behang uit de state bevindt zich nu in het museum het Princessehof in Leeuwarden. Wat nog wel is overgebleven is de kerk uit 1774, waarin zes gebrandschilderde ramen, met een zadeldaktoren uit de 15e eeuw. Kerk en toren zijn in 1982 gerestaureerd.

In het in 1995 geheel gerenoveerde dorpshuis kunnen de verenigingen hun aktiviteiten ontplooien en voor het overige is Idaerd aangewezen op Reduzum, waar ook de kinderen naar school gaan.


Plaatselijk belang Idaerd - Eagum - Hoflân
Secr. Y. v.d. Sluis-Anema
Master Wybrensdyk 14
9006 XH Eagum
Tel.: (058) 2551117
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Links:

Beschrijving op Wikipedia
Kerktoren Idaerd

Terug

Subcategorieën