Met het verlenen van straatnamen in Huizum-Schrans heeft de Raad van Leeuwarderadeel zich eerst in 1922 bemoeid. De oudere namen zullen meest door bouwondernemers zijn gegeven (b.v. de kleine Transvaalbuurt: Paul Kruger-, de la Rey- en de Wetstraat) of in de volksmond zijn ontstaan (1e-3e Dwarsstraat, Schoolstraat, Molenstraat e.d.). Een voorstel van B. en W. om een aantal nieuw aangelegde straten te benoemen werd 6 maart van genoemd jaar aangehouden. Een commissie uit de Raad zou nader advies uitbrengen en ook de bestaande straatnamen, enkele gelijk aan die in Leeuwarden, kritisch bezien. Toen één der in die commissie benoemde leden mededeelde, niet van plan te zijn een vergadering dier commissie te bezoeken: hij acht dit in strijd met de waardigheid van den Raad, werd een ander lid aangewezen. Genoemde Raad legaliseerde in een volgende zitting, op 26 juni 1922, een aantal, soms reeds lang in gebruik zijnde Huizumer straatnamen (d.w.z. in de wijken Schrans en Verlengde Schrans): Groote Dwarsstraat (R. Ld. 22 dec. 1924 Heyermansstraat), Leeuwarderstraat, Nieuwe Schrans, Nieuweweg (21 nov. 1946 Matthias van Pellicomstraat), Noorderstraat (21 nov. 1946 Carel van Manderstraat), St. Jansstraat (naar St. Jan Baptist, kerkpatroon van Huizum, R. 8 nov. 1961 Sint Jansstraat), Torenstraat (de Huizumer kerktoren staat in het verlengde van de as van de straat, 21 nov. 1946 Aylvastraat), 1e Westerstraat (21 nov. 1946 Jan van de Capellestraat), 2e Westerstraat (21 nov. 1946 Aert de Gelderstraat), 3e Westerstraat (21 nov. 1946 Elias Vonckstraat) en Zuiderstraat (21 nov. 1946 Carel Fabritiusstraat). Tevens kregen op 26 juni 1922 enkele nieuwe straten een naam: Gymnasiumstraat (naar het toen in aanbouw zijnd Gereformeerd, 1968 Christelijk, 1996 Beyers Naudé-gymnasium), Plantsoenstraat (langs de korte zijde van het plantsoen), le Torendwarsstraat (voorgesteld was le Tripstraat naar een buitenplaats van de familie Trip, 21 nov. 1946 Doniastraat), 2e Torendwarsstraat (voorgesteld was 2e Tripstraat. 21 nov. 1946 Sierksmastraat), Verlengde Torenstraat (R. Ld. 22 dec. 1924 Heyermansstraat) en Zeestraat (voorgesteld waren Hofje én Middelzeestraat, R. Ld. 13 oct. 1927 Bosboomstraat).

Een jaar later, in de raadszitting van 21 juni 1923, werden weer enige nieuwe straten benoemd: Goutumerstraat (R. Ld. 13 okt. 1927 Mesdagstraat), Kerkstraat (21 nov. 1946 Jouwsmastraat), Korteweg (21 nov. 1946 Abbingastraat), Nieuwstraat (21 nov. 1946 Wiardastraat), Oosterstraat (21 nov. 1946 Buygersstraat), Sportlaan (leidend naar een sportterrein aan de toen nog niet bestaande Borniastraat) en Wirdumerstraat (R. Ld. 13 okt. 1927 Frans Halsstraat). Veel systeem is er in deze naamgeving nog niet te ontdekken, hoewel daarop door vele raadsleden toch wel werd aangedrongen.

Omstreeks 1924 is de Hofstraat ontstaan, genaamd naar het in 1578 door Leeuwarders gesloopte Oud hof der Dekama’s (1644 over ’t piepke bij de twe molens, het oldt hoff genaemt, 1763 de stemdragende zathe Decamahof). Na de dood van de nog als toneelschrijver zeer gewaardeerde Herman Heyermans (1868-1924) werd 22 december 1924 de naam Heyermansstraat (21 nov. 1946 Eysingastraat) gegeven aan de met elkaar in verbinding gebrachte Groote Dwarsstraat en Verlengde Torenstraat. Op diezelfde dag kregen de 1e en 2e Parkstraat (beide ingetrokken 8 sept. 1981) hun naam naar het aangrenzende Borniapark, gelegen achter de villa Bornia (1889) van de familie Buma, genoemd naar Borniastate te Weidum, herinnerend aan het Borndiep; thans is de villa in gebruik als hotel-restaurant. 15 Oktober 1925 ontleende ook de Borniastraat daaraan haar naam en werd de Raadhuisstraat genoemd naar het in 1899 van het Raadhuisplein naar de Schrans verplaatste en in 1917 in de huidige vorm gereedgekomen gemeentehuis van Leeuwarderadeel (sedert 1966 Leeuwarder muziekschool).

5 November 1925 werd de gemeentelijke Algemene Politie Verordening aanmerkelijk gewijzigd, waarbij voor Huizum werd overgestapt van wijks- op straatsgewijze huisnummering (alleen in de oude dorpskern bleef de wijkaanduiding Dorp in zwang). Na nog één incidentele benoeming - 29 april 1926 Verlengde Noorderstraat (voorgesteld was Deinumerstraat, 21 nov. 1946 Simon de Vliegerstraat) - ging de Raad, met verwerping van de mening van de burgemeester het kan ons niet schelen of er te Leeuwarden gelijknamige straten bestaan, systematischer te werk: in aansluiting op de Heyermansstraat werden 13 oktober 1927 in die buurt Vondelstraat (21 nov. 1946 Heringastraat) en Da Costastraat (21 nov. 1946 Feytsmastraat) benoemd (het College had Pier Panderstraat en Waling Dijkstrastraat voorgesteld).

Voortaan dus letterkundigen ten oosten van de Verlengde Schrans, schilders ten westen ervan. Ook op 13 oktober 1927 kregen hun naam: Bosboomstraat (i.p.v. Zeestraat), Frans Halsstraat (i.p.v. Wirdumerstraat), Gerard Doustraat, Jozef Israëlsstraat, Mesdagstraat (i.p.v. Goutumerstraat) en Ruijsdaelstraat (R. 8 nov. 1961 Ruysdaelstraat). Dan volgen 5 juni 1928 Albert Cuyp-, Ferdinand Bol-, Jacob Maris-, Jan Steen-, van Ostade-, Paulus Potter- en Wouwermanstraat, 26 september 1929 Vermeerstraat, 21 september 1930 Anton Mauve-, Govert Flinck-, van der Helst- en Vincent van Goghstraat, 30 maart 1931 Frans van Mieris- en Hobbemastraat, 7 oktober 1931 Adriaen Brouwer-, Gerard Terborch-, Honthorst-, Jan van Goyen- (voorgesteld Teniers-), Nicolaes Maes- en Pieter de Hooghstraat, 13 juli 1933 Gabriël Metsustraat, 7 december 1933 Pieter Lastmanstraat, 7 mei 1934 d’Hondecoeterstraat, 26 juni 1934 van Miereveltstraat (R. Ld. 7 aug. 1941 van Miereveltplantsoen), 14 maart 1936 van de Veldestraat, 17 mei 1938 Hondiusstraat, 10 november 1938 Aert van der Neer-, Hercules Seghers- (voorgesteld Aert de Gelder-), Jan Lievens-, Jan van de Cappelle- (niet aangelegd), Lucas van Leyden-, Pieter Breughel- (voorgesteld Hendrik Avercamp-) (niet aangelegd) en Pieter Saenredamstraat (niet aangelegd) en 18 september 1940 Jeroen Boschstraat.

Na de oorlog, op 21 november 1946, herdoopten B. en W. van Leeuwarden de in deze wijk liggende straten met detonerende of verwarring gevende namen: Aert de Gelder- (i.p.v. 2e Wester-), Carel Fabritius- (i.p.v. Zuider-), Carel van Mander- (i.p.v. Noorder-), Elias Vonck- (i.p.v. 3e Wester-), Emmanuel Murand- (i.p.v. School-), Jan de Baen- (i.p.v. de la Rey-), Jan van de Capelle- (i.p.v. 1e Wester-), Ludolf Bakhuizen- (i.p.v. de Wet-), Matthias van Pellicom- (i.p.v. Nieuweweg), Paulus Moreelse- (i.p.v. Paul Kruger-) en Simon de Vliegerstraat (i.p.v. Verlengde Noorderstraat). De naam St. Jansstraat werd gehandhaafd: met enige goede wil kon men deze betrekken op de 15e-eeuwse schilder van bijbelse taferelen Geertgen tot St. Jans. Daar kwamen nog bij 29 september 1949 Dirk Bouts- en Jan van Scorelstraat, 15 augustus 1951 Cornelis Trooststraat, 18 september 1952 Jan van Mabusestraat (30 jan. 1956 Floris Versterstraat), 30 januari 1956 Bakker Korff-, Breitner-, Cornelis Kruseman-, Floris Verster- (i.p.v. Jan van Ma- buse-), Jan Toorop-, Jan Veth-, Jongkind- en Rochussen- straat.

Naamgevers waren (de biografieën zijn in elk schilderslexicon te vinden): Ludolf Backhuysen (1631-1708), Jan de Baen (1633-1702), Ferdinand Bol (1616-1680), Johannes Bosboom (1817-1891), Jeroen Bosch (c. 1450- 1516), Dirk Bouts of Romboutsz. (c. 1400-1475), Georg Hendrik Breitner (1857-1923), Adriaen Brouwer (c. 1606-1638), o.a. Pieter Bruegel de oudere (c. 1525- 1569), Jan van de Cappelle (c. 1625-1679), Albert Cuyp (1620-1691), Gerard Dou (1613-1675), Carel Fabritius (c. 1620-1654), Govert Flinck (1615-1660), Aert de Gelder (1645-1727), Vincent van Gogh (1853-1890), Jan van Goyen (1596-1656), Frans Hals (1580-1666), Bartholomeus van der Helst (1613-1670), Meindert Hobbema (1638-1709), Melchior d’Hondecoeter (1636-1695), o.a. Abraham Hondius (1625-1695), Gerrit van Honthorst (1590-1656), Pieter de Hoogh (1629-na 1677), Jozef Israëls (1824-1911), Johan Barthold Jongkind (1819- 1891), Alexander Hugo Bakker Korff (1824-1882), Cornelis Kruseman (1797-1857), Pieter Lastman (c. 1583-1633), Lucas van Leyden (1494-1533), Jan Lievens (1607-1674), Jan Gossaert van Mabuse (c. 1470- 1541), Nicolaes Maes (1632-1693), Carel van Mander (1548-1606), Jacobus Hendrikus Maris (1837-1899), Anton Mauve (1838-1888), Hendrik Willem Mesdag (1831-1915), Gabriel Metsu (1630-1667), Michiel Jansz. van Mierevelt (1567-1641), Frans van Mieris (1635- 1681), Paulus Moreelse (1571 - 1638), Emanuel Murant (1622-c. 1700), Aert van der Neer (c. 1603-1677), Adriaen van Ostade (1610-1685), Matthias van Pellicom (1634-na 1672), Paulus Potter (1625-1654), Charles Rochussen (1814-1894), Jacob van Ruysdael (1628- 1682), Pieter Saenredam (1597-1665), Jan van Scorel (1495-1562), Hercules Pietersz. Segers (c. 1590-c. 1640), Jan Steen (c. 1626-1679), Gerard Terborch (c. 1617- 1681), Johannes Theodoor Toorop (1858-1928), Cornelis Troost (1697-1750), o.a. Willem van de Velde de oude (1611-1693), Johannes Vermeer (1622-1675), Floris Henric Verster (1861-1927), Jan Pieter Veth (1864- 1925), Simon de Vlieger (1601-1653), Elias Vonck (1605-1652) en Philips Wouwerman (1619-1668).

21 Februari 1935 legaliseerde de Raad van Leeuwarderadeel de naam Tijnjedijk, 30 juli 1935 werd het z.g. Juffersreedtje op voorstel van B. en W. zonder discussie herdoopt in Badweg (3 juni 1932 was ongeveer ter plaatse van het huidige Drachtsterplein de - 1965 gesloten - badinrichting geopend). 24 Oktober 1939 nam de Raad (met 10 tegen 7 stemmen) een voorstel van B. en W. over om de asfaltbetonweg langs het aan te leggen park Prinses Julianalaan en een straat daarachter Maerten Harpertszoon Trompstraat te noemen. (Het lag in het voornemen, de straten ten zuiden van de Julianalaan namen van Nederlandse zeehelden te geven; desgevraagd suggereerde de Leeuwarder gemeentearchivaris ruim twintig namen.) De Pr. Julianalaan kreeg 2 februari 1942 de naam Juliana van Stolberglaan (kennelijk hogere autoriteiten onwelgevallig) en 11 maart d.a.v. de naam Parklaan, na de bevrijding opnieuw Prinses Julianalaan en 15 februari 1951 Julianalaan; de M.H. Trompstraat werd 9 juli 1948 herdoopt in Prins Bernhardstraat. Daarbij sloten aan (R. 18 januari 1961) Prinsessenweg (i.p.v. Vollerij) en Beatrix- (i.p.v. Blekerij), Irene- (i.p.v. Wolkammerij), Margriet- (i.p.v. Blauwververij) en Marijkestraat (i.p.v. Taanderij), (R. 24 juni 1964) Soestdijkstraat, (R. 1 april 1968) Willem-Alexanderplein, (R. 16 februari 1970) Mauritsplein en Van Harinxmaplein en (26 april 1988) Prins Clausplein en Constantijnstraat. Naast gezinsleden van de koninginnen Juliana en Beatrix werd hier vernoemd de Commissaris der koningin in Friesland (1909-1945) mr. Pieter Albert Vincent baron van Harinxma thoe Slooten (1870-1954).

Terug