Omslag Leovardia 62

Een dezer dagen is het nieuwste nummer van Leovardia weer verschenen. In verband met de herdenking van de 75-jarige bevrijding op 15 april 2020 ditmaal een themanummer over de Tweede Wereldoorlog.

In dit nummer bijdragen van o.a. Chris Beuker, Germa Greving, Halbe Hageman, Janette Stuart en Alexander Tuinhout.  Een kleine greep uit de inhoud:

teasers leovardia 62

Hoop uit Verborgen Brieven. Een inkijkje in het leven van de Joodse Eva en Bram Beem
Wanneer het gezin van Hartog Beem en Retje Beem-Kannewasser in Leeuwarden moet onderduiken, vinden hun twee Joodse kinderen onderdak in Ermelo. Ze verblijven anderhalf jaar in Huize Vredestein, gaan naar school en kennen kortstondig geluk in deze roerige tijden. Dat blijkt uit in de jaren zeventig opgedoken brieven die ze hun ouders schreven. Totdat ze orden verraden, getransporteerd en direct vermoord in Auschwitz. Het verhaal van Eva en Bram Beem staat symbool voor de vele onschuldige kinderen die slachtoffer werden van de Holocaust. Hun ouders overleven de oorlog en hun vader Hartog Beem zet zich levenslang in voor de mediene en voor Joodse weeskinderen.

'Duitse Gerrit' leider communistisch verzet
Na de oorlog is het aandeel van communisten in het verzet veel te lang genegeerd en verborgen gebleven door het isolement waarin ze tijdens de Koude Oorlog terecht kwamen. Fritz Taraschewski, alias Duitse Gerrit, is een ondergedoken communist die deel uitmaakt van het Friese verzet en strijd voert tegen het Hitlerfascisme. Chris Beuker schreef er een boek over, bedoeld als eerherstel voor de communistische verzetsstrijders. Zij werden geconfronteerd met de niets en niemand ontziende terreur en gruwelijkheden door de gecombineerde Duits-Vlaamse commando-eenheid Sipo-SD uit het Belgische Gent. Het artikel is gebaseerd op een door Chris Beuker op 31 oktober 2019 in Tresoar gehouden lezing naar aanleiding van zijn in 2017 verschenen boek Communistisch verzet in Friesland 1925–1945 en daarbij toegespitst op Leeuwarden. Geïnteresseerden kunnen kennis nemen van de oorspronkelijke tekst van de door Chris Beuker verzorgde lezing. Voor de fijnproever wil de redactie van Leovardia tóch nadrukkelijk verwijzen naar genoemde publicatie. Zie: https://www.bol.com/nl/f/communistisch-verzet-in-friesland-1925-1945/9200000076883829/ 

Toen de vreugde werd verstomd door droefenis
Op zondag 15 april 1945 om twaalf uur in de middag rolden de eerste gevechtswagens en tanks van de Royal Canadian Dragoons zonder een schot te hoeven lossen, langs de Groningerstraatweg de stad binnen, die al in handen was van de Binnenlandse Strijdkrachten. Ze werden verwelkomd door een menigte juichende mensen, die, naarmate het nieuws bekend werd, steeds groter werd. Door al die opwindende vreugde zou je bijna vergeten dat als nasleep van de oorlog er in ieder geval drie situaties in onze stad zijn geweest waarbij door zeer uiteenlopende oorzaken onschuldige kinderen alsnog verongelukten. Oorlogsverhalen en geschiedschrijving gaan meestal over de gruwelen van het oorlogvoeren, over verzetshelden en foute medelanders. Tijd om nog eens stil te staan bij deze jonge slachtoffers: Elfie, Jan, Anne, Bernhard en Jeltje.

De Duitse greep op de Leeuwarder Courant
De persvrijheid raakt al snel na de inval van het Duitse leger steeds verder onder druk. Radio en dagblad komen onder een streng regiem om uiteindelijk geheel gekortwiekt te worden. Per 1 april 1941 wordt Sybe Douwes de Jong, voorstander van de nieuwe orde, tot hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant benoemd. De verantwoordelijkheid die hij krijgt, zal zwaar op zijn zwakke gezondheid drukken.

Abraham Levisson – Opperrabbijn 1935-1945
In december 1935 wordt Abraham Levisson in Leeuwarden aangesteld tot opperrabbijn. Vlak daarvoor worden in Duitsland anti-Joodse rassenwetten ten uitvoer gelegd. Levisson ontpopt zich in zijn ressort als de spin-in-het-web bij het verlenen van hulp aan de stroom vluchtelingen. Tot aan zijn bittere einde blijft hij vertrouwen op zijn geloof.

De oorlog van Klaasje Soiseth-Kooistra
Een moedige jonge typiste bij het PTT Telefoondistrict werkt stiekem voor het verzet. Klaasje Kooistra vervalst persoonsbewijzen, maar blijft bescheiden. Na de oorlog trouwt ze met een Canadese militair en emigreert naar Canada. Pas veel later wordt haar bijzondere verhaal op papier gezet.

Terug