het verhaal van Leeuwarden
| portrettengalerij | schatkamer | wisselexposities | archeologisch steunpunt | verwachte exposities | exposities elders 

Het verhaal van Leeuwarden

Met deze historische presentatie kunt u kennismaken met duizend jaar geschiedenis van de stad Leeuwarden. Dat kan op verschillende manieren. De multitouchtabel biedt u een interactieve kaart van Leeuwarden. Aan de wanden en in de vitrines en de lades treft u een groot aantal schilderijen, archiefstukken en andere voorwerpen aan, die een chronologisch verhaal vertellen van grote en kleinere gebeurtenissen die de identiteit van het tegenwoordige Leeuwarden hebben bepaald. Maar ook zonder systematische kennisname van het verhaal van Leeuwarden, valt er voldoende te genieten. Een vluchtige blik op het mooie of curieuze materiaal zal al een indruk achterlaten van iets kostbaars, de moeite van een volgend bezoek meer dan waard. Download hier de tweetalige flyer (Ned./Eng.) met betrekking tot 'Het Verhaal van Leeuwarden'.

De interactieve kaart van Leeuwarden, als nieuw onderdeel van de permanente expositie 'Het Verhaal van Leeuwarden'.
De interactieve kaart van Leeuwarden, als nieuw onderdeel van de permanente expositie 'Het Verhaal van Leeuwarden'.

 Het Verhaal van Leeuwarden is opgezet voor een uiteenlopend publiek. Een paar tips voor een vruchtbare gang door de presentatie vindt u hieronder.

1. Leeuwarden op de kaart
De grote multitouchtafel in het midden van de ruimte toont Leeuwarden op de kaart. Ontdek hier meer over de vele bijzondere plekken in de stad aan de hand van filmpjes, foto's, teksten, oude stads­plattegronden, tekeningen en prenten.

2. Wanden en vitrines: de getuigen van het verleden
Aan de wanden en in de vitrines vertellen de schilderijen, tekeningen, boeken, archiefstukken en andere historischevoorwerpen alle hun verhaal van de Leeuwarder geschiedenis. Bij elk object helpt een tekstbordje met titel en datering u bij uw eerste oriëntatie op weg. Zo kunt u het Leeuwarder verleden op zich laten inwerken.

Als u meer wilt weten, kunt u in de negen tekstboekjes terecht die verspreid over de tentoonstelling op de vitrines zijn bevestigd. Deze bladerboekjes bevatten elk een algemene inleiding bij de betreffende periode, en nadere toelichtingen op de tentoongestelde objecten. Alles bijeen tekent zich in deze teksten een kroniek af van de hele Leeuwarder stadsgeschiedenis.

Maar in deze kroniek zijn ook enkele terugkerende thema's verwerkt. Zo wordt het gemeenschapsgevoel in de stad door de eeuwen heen gevolgd, zoals dat bijvoorbeeld naar voren komt in de veranderende manier waarop wetsovertreders werden gestraft. Maar ook tekent de maatschappelijke betrokkenheid zich af in de verhouding tussen de bevolking en haar machthebbers en in de symbolen van de stedelijke trots. Een ander hoofdthema vormen de relaties van Leeuwarden met de verre en met de nabije buitenwereld. Met name wordt de verhouding tot het gewest Friesland belicht, waarbinnen de stad altijd een (zeer) bijzondere positie ingenomen heeft.

3. Verdieping
Vanuit de bladerboekjes wordt op een aantal plaatsen verwezen naar een beeldscherm, of naar een van de 27 laden. Deze verwijzingen zijn interessant voor bezoekers die nog weer wat dieper de Leeuwarder geschiedenis in willen duiken.

Het eerste beeldscherm (links om de hoek) geeft u een goede introductie op het Verhaal van Leeuwarden. De twee volgende beeldschermen vertonen - in een continue voorstelling - filmpjes waarin met moderne virtuele technieken locaties uit het Leeuwarder verleden worden verbeeld. Het eerste - ruim zeven minuten durende - filmpje betreft het kloostercomplex van de Dominicanen, met de bijbehorende ‘Grote' kerk, dat voor de jaren 1300 en 1575 van binnen en van buiten is gereconstrueerd. Het tweede filmpje vertelt in zes minuten het verhaal van een marktdag in 1680, op het centrale stadsplein de Brol. Op het laatste beeldscherm kunt u kiezen uit een paar authentieke filmfragmenten van bijzondere historische evenementen in de stad, zoals de aankomst van de Elfstedentocht van 1941 en de val de spits van de Bonifatiustoren in 1976. Ook wordt een passage vertoond uit een vlak na de Bevrijding in april 1945 nagespeelde scène van de Luisterpost, over het afluisteren door het Verzet van de Duitse bezetter in het Burmaniahuis.

Wie de lades opent stuit telkens op een nieuwe schat. Aan de hand van (meestal) originele archiefstukken wordt hier steeds een belangrijke of typerende historische gebeurtenis of ontwikkeling in de stad thematisch nader uitgediept. Het is de bedoeling dat u na raadpleging zo'n lade zorgvuldig weer sluit.

Zie hier voor een korte samenvatting van Het Verhaal van Leeuwarden.

Portrettengalerij

Mata Hari, Saskia van Uylenburgh, sir Lawrence Alma Tadema, Geert Mak en Jan Jaap van der Wal maken deel uit van de om en nabij vijftig (wereld)beroemde en bekende Leeuwarders uit heden en verleden die zijn vereeuwigd in een meterslange portretten­ galerij. Een digitale presentatie aan de wand vertelt het levensverhaal van deze Leeuwarders. Aanvullingen en suggesties zijn welkom, bijvoorbeeld via de computer in de tentoonstellingsruimte of via de facebookpagina Leeuwarder Portrettengalerij.

Schatkamer

De ondergrondse Schatkamer van het HCL is in 2009 officiëel geopend door Geert Mak. Dit showdepot, dat vooral voor het onderwijs bedoeld is, is ingericht door Tinker Imagineers uit Utrecht, experts in museale concepten. In februari 2015 werd na maanden van herinrichting de vernieuwde schatkamer weer geopend voor het publiek. Er zijn opmerkelijke voorwerpen en documenten tentoongesteld, die men anders nooit te zien krijgt. Aan de hand hiervan worden belangrijke gebeurtenissen en personen uit de canon van de Nederlandse en Friese geschiedenis belicht. Zo is er bijvoorbeeld een vitrine met het thema 'Opkomst van steden', waar o.a. een oorkonde uit 1427 ligt, een van de oudste archiefstuken van het HCL, waarin bevestigd wordt dat Leeuwarden stadsrechten heeft. Ook is er een vitrine gewijd aan de Eerste Wereldoorlog en aan Mata Hari, met onder andere een rapport uit haar middelbare schooltijd. Ook de kampioensschaal van voetbalclub Cambuur uit 2013 is in de schatkamer te zien. Verder onder meer een schilderij van de Wirdumerpoort, bijzondere stadsplattegronden en een 16e eeuwse loketkast.
De schatkamer is alleen op afspraak open voor rondleidingen van groepen. Bij sommige gelegenheden is de schatkamer vrij toegankelijk, zoals tijdens de kinderactiviteiten in de voorjaarsvakantie en tijdens het UIT-festival.


Wisselexposities

Made in Leeuwarden. Sporen van een industrieel verleden

In het Historisch Centrum Leeuwarden is vanaf 7 september de tentoonstelling Made in Leeuwarden. Sporen van een industrieel verleden te zien. De expositie toont ruim tweehonderd jaar industriële bedrijvigheid in de Friese hoofdstad.

Affiche tentoonstelling 'Made in Leeuwarden'.

Rivella van de CCF, kaas van Frico, levertraan van Draisma (van Valkenburg), Bebogeen van Benninga, Autodrop van Van Slooten, koffiemelk van Friesche Vlag, jenever van Bokma, Bebelac van de Lijemf en vuurwerk van Schuurmans: allemaal Made in Leeuwarden! Er werd hier geproduceerd voor een veelal nationale en internationale markt. 

De tentoonstelling sluit nauw aan bij het thema van de Leeuwarder Open Monumentendag van dit jaar, waar ook industrieel erfgoed centraal staat. De expositie in het HCL werd op 7 september geopend door Pieter Douma, C.E.O. bij Koopmans Koninklijke Meelfabrieken.


Foto-expositie Leeuwarden Studentenstad

Fotograaf Niels Westra  (1961) maakte in opdracht van het Historisch Centrum Leeuwarden en Leeuwarden Studiestad een fotoserie over de studentenpopulatie van Leeuwarden. Niels werkt al meer dan 25 jaar als fotojournalist en heeft grote affiniteit met het fotograferen van mensen. Hij heeft vele portretten gemaakt voor o.a. de Leeuwarder Courant.

Een stad met meer dan 20.000 hbo-studenten bood een mooie kans om de „Bildung” van deze jonge mensen vast te leggen. De meeste inwoners van Leeuwarden kennen de studenten van het station, de bus, fietsend door de stad en hangend rond de hogescholen.

Foto-expositie Niels Westra: 'Leeuwarden Studentenstad'.

Niels heeft vooral aandacht voor het minder zichtbare samenzijn van de studenten. Uitgaande van de stelling dat de kracht van fotografie vooral een verhalende is, is Niels wars van techniek en het gebruik van fotografische trucjes. De spanning in de foto’s ontstaat enkel door houding en blik van de gefotografeerden. Met zijn groothoeklens kruipt Niels dicht op de huid van zijn onderwerp. In een tijd van selfies en Facebook is er een grote hang naar gewenste beeldvorming ontstaan, vooral bij jongeren. De confronterende aanpak van Niels staat hier haaks op.

Wethouder Thea Koster opende de expositie op vrijdag 26 augustus jongstleden. Ruark Kroon van IBOS sprak namens de studenten. Lees ook het verslag van Jantien de Boer in de Leeuwarder Courant van 26 augustus 2016.

Archeologisch steunpunt

Vondsten van amateur-archeologen in vitrines Archeologisch Steunpunt

De beide vitrines in het archeologisch steunpunt zijn sinds begin juli 2016 gevuld met vondsten van leden van de werkgroep archeologie van de Leeuwarder Historische Vereniging Aed Levwerd.  Het merendeel van de vondsten is afkomstig uit de gemeente Leeuwarden.  De laatste jaren zijn met name in het uitbreidingplan De Zuidlanden veel vondsten gedaan, die dateren uit de periode rond het begin van de jaartelling. In het gebied bevinden zich veel terpen, waarvan er enkele professioneel zijn onderzocht. Door het vele grondwerk ten behoeve van huizenbouw en het graven van sloten konden vele losse vondsten worden gedaan.

Ook de grond die vrijkwam bij de bouw van het nieuwe winkelcentrum Zaailand en de aanleg van een parkeergarage aan het Nieuwstraatje bevatte veel mooie gebruiksvoorwerpen uit vroeger tijden.

In de ruime omgeving van Leeuwarden werden met behulp van de metaaldetector vele munten, mantelspelden, een scheepspasser, een schoengesp, een babyrammelaar en een zegelstempel aan de bodem onttrokken.

Een paar jaar geleden bracht Johannes de Groot zijn collectie bodemvondsten onder bij het Historische Centrum Leeuwarden. Een deel van zijn collectie, afkomstig van het Gouverneursplein in Leeuwarden, is in de vitrines te zien.

 Archeologie Haniakwartier vitrine Steunpunt

 
Verwachte exposities

Exposities elders

Pier Pander Museum

Expositie G. J. Adema in Tresoar, Pier Pander Museum en Fries Landbouwmuseum

Heit van Ús Mem. G. J. Adema (1898-1981), schilder en beeldhouwer.

Deze zomer zal voor het eerst een overzichtstentoonstelling te zien zijn over het leven en werk van de schilder en beeldhouwer G. J. Adema.

Affiche expositie 'Heit fan ús Mem', G.J. Adema.

Gerhardus Jan Adema (Franeker, 26 december 1898 - Leeuwarden, 15 december 1981) is vooral bekend als de maker van Ús Mem, waarschijnlijk het bekendste standbeeld van Fryslân dat in 1954 op het Zuiderplein in Leeuwarden werd geplaatst in opdracht van het jubilerende Friesch Rundvee Stamboek. Zie ook het item 'Nieuwe documentaire over Us Heit en Us Mem' in de nieuwsrubriek op deze website. Adema heeft veel meer beelden gemaakt. Deze zijn op verschillende plaatsen in Fryslȃn en ook daarbuiten terug te vinden. Daarnaast schilderde en tekende hij ook, vooral paarden, maar ook portretten en landschappen.

Door familie en kennissen van Adema is het initiatief genomen voor een overzichtstentoonstelling en de samenstelling van een boek. Dit initiatief is opgepakt door het Fries Landbouwmuseum, het Historisch Centrum Leeuwarden en Tresoar. In de zomermaanden zijn er drie afzonderlijke tentoonstellingen in deze instellingen. In het Fries Landbouwmuseum in Earnewâld worden vooral schilderijen van paarden en koeien getoond. In het Pier Pander Museum in de Prinsentuin van Leeuwarden zijn beeldhouwwerken te zien. In Tresoar is een algemene overzichtstentoonstelling van het leven en werk van Adema te bekijken. Zie ook de bijdrage van Kirsten van Santen over G.J. Adema in de Leeuwarder Courant van 17 november 2015.

Vrijdag 3 juni vindt de opening van de exposities plaats in het Historisch Centrum Leeuwarden.
Tijdens de opening wordt het eerste exemplaar van het boek in ontvangst genomen door de familie Adema. Dit boek verschijnt bij uitgeverij Wijdemeer en is geschreven door Piet Prins.
In verband met de vele genodigden, is de opening besloten.

De exposities zijn te zien van 4 juni t/m 25 september 2016 op de volgende locaties:

  • Tresoar, Boterhoek 1, Leeuwarden
  • Pier Pander Museum, Prinsentuin 1b, Leeuwarden
  • Fries Landbouwmuseum, Koaidyk 8b, Earnewâld

Bekijk ook de reportage die Omrop Fryslân maakte over de expositie.

Voor meer informatie over o.a. de openingstijden:

www.tresoar.nl 
www.pierpander.nl 
www.frieslandbouwmuseum.nl

Terug